اتم چیست

 

اتم، کوچکترین جزء اصلی غیر قابل تقلیل یک سیستم شیمیایی می‌باشد.

 

ریشه لغوی

این کلمه، از کلمه یونانی atomos، غیر قابل تقسیم، که از a-، بمعنی غیر و tomos، بمعنی برش، ساخته شده است. معمولا به معنای اتم‌های شیمیایی یعنی اساسی‌ترین اجزاء مولکول‌ها و مواد ساده می‌باشد.

 

تاریخچه شناسایی اتم

مواد متنوعی که روزانه در آزمایش و تجربه با آن روبه رو هستیم، متشکل از اتم‌های گسسته است. وجود چنین ذراتی برای اولین بار توسط فیلسوفان یونانی مانند دموکریتوس (Democritus)، لئوسیپوس (Leucippus) و اپیکورینز (Epicureanism) ولی بدون ارائه یک راه حل واقعی برای اثبات آن، پیشنهاد شد. سپس این مفهوم مسکوت ماند تا زمانیکه در قرن 18 راجر بسکوویچ (Rudjer Boscovich) آنرا احیاء نمود و بعد از آن توسط جان دالتون (John Dalton) در شیمی بکار برده شد.

راجر بوسویچ نظریه خود را بر مبنای مکانیک نیوتنی قرارداد و آنرا در سال 1758 تحت عنوان:

Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium

چاپ نمود.

براساس نظریه بوسویچ، اتمها نقاط بی‌اسکلتی هستند که بسته به فاصله آنها از یکدیگر، نیروهای جذب کننده و دفع کننده بر یکدیگر وارد می‌کنند. جان دالتون از نظریه اتمی برای توضیح چگونگی ترکیب گازها در نسبتهای ساده، استفاده نمود. در اثر تلاش آمندو آواگادرو (Amendo Avogadro) در قرن 19، دانشمندان توانستند تفاوت میان اتم‌ها و مولکول‌ها را درک نمایند. در عصر مدرن، اتم‌ها، بصورت تجربی مشاهده شدند.

 

اندازه اتم

اتم‌ها، از طرق ساده، قابل تفکیک نیستند، اما باور امروزه بر این است که اتم از ذرات کوچکتری تشکیل شده است. قطر یک اتم، معمولا میان 10pm تا 100pm متفاوت است.

 

ذرات درونی اتم

در آزمایش‌ها مشخص گردید که اتم‌ها نیز خود از ذرات کوچکتری ساخته شده‌اند. در مرکز یک هسته کوچک مرکزی مثبت متشکل از ذرات هسته‌ای ( پروتون‌ها و نوترون‌ها ) و بقیه اتم فقط از پوسته‌های متموج الکترون تشکیل شده است. معمولا اتم‌های با تعداد مساوی الکترون و پروتون، از نظر الکتریکی خنثی هستند.

 

طبقه‌بندی اتم‌ها

اتم‌ها عموما برحسب عدد اتمی که متناسب با تعداد پروتون‌های آن اتم می‌باشد، طبقه‌بندی می‌شوند. برای مثال، اتم های کربن اتم‌هایی هستند که دارای شش پروتون می‌باشند. تمام اتم‌های با عدد اتمی مشابه، دارای خصوصیات فیزیکی متنوع یکسان بوده و واکنش شیمیایی یکسان از خود نشان می‌دهند. انواع گوناگون اتم‌ها در جدول تناوبی لیست شده‌اند.

اتم‌های دارای عدد اتمی یکسان اما با جرم اتمی متفاوت (بعلت تعداد متفاوت نوترون‌های آنها)، ایزوتوپ نامیده می‌شوند.

 

ساده‌ترین اتم

ساده‌ترین اتم، اتم هیدروژن است که عدد اتمی یک دارد و دارای یک پروتون و یک الکترون می‌باشد. این اتم در بررسی موضوعات علمی، خصوصا در اوایل شکل‌گیری نظریه کوانتوم، بسیار مورد علاقه بوده است.

 

واکنش شیمیایی اتم‌ها

واکنش شیمیایی اتم‌ها بطور عمده‌ای وابسته به اثرات متقابل میان الکترون‌های آن می‌باشد. خصوصا الکترون‌هایی که در خارجی‌ترین لایه اتمی قرار دارند، به نام الکترون‌های ظرفیتی، بیشترین اثر را در واکنش‌های شیمیایی نشان می‌دهند. الکترون‌های مرکزی (یعنی آنهایی که در لایه خارجی نیستند) نیز موثر می‌باشند، ولی بعلت وجود بار مثبت هسته اتمی، نقش ثانوی دارند.

 

پیوند میان اتم‌ها

اتم‌ها تمایل زیادی به تکمیل لایه الکترونی خارجی خود و (یا تخلیه کامل آن) دارند. لایه خارجی هیدروژن و هلیم جای دو الکترون و در همه اتمهای دیگر طرفیت هشت الکترون را دارند. این عمل با استفاده مشترک از الکترونهای اتم‌های مجاور و یا با جدا کردن کامل الکترون‌ها از اتمهای دیگر فراهم می‌شود. هنگامیکه الکترونها در مشارکت اتمها قرار می گیرند، یک پیوند کووالانسی میان دو اتم تشکیل می‌گردد. پیوندهای کووالانسی قویترین نوع پیوندهای اتمی می‌باشند.

 

یون

هنگامیکه بوسیله اتم، یک یا چند الکترون از یک اتم دیگر جدا می‌گردد، یون‌ها ایجاد می‌شوند. یون‌ها اتم‌هایی هستند که بعلت عدم تساوی تعداد پروتو ن‌ها و الکترون‌ها، دارای بار الکتریکی ویژه می‌شوند. یون‌هایی که الکترون‌ها را برمی‌دارند، آنیون (anion) نامیده شده و بار منفی دارند. اتمی که الکترون‌ها را از دست می‌دهد کاتیون (cation) نامیده شده و بار مثبت دارد.

 

پیوند یونی

کاتیون‌ها و آنیون‌ها بعلت نیروی کولمبیک (coulombic) میان بارهای مثبت و منفی، یکدیگر را جذب می‌نمایند. این جذب پیوند یونی نامیده می‌شود و از پیوند کووالانسی ضعیفتر است.

 

مرز مابین انواع پیوندها

همانطور که بیان گردید، پیوند کوالانسی در حالتی ایجاد میشود که در آن الکترون‌ها بطور یکسان میان اتمها به اشتراک گذارده می‌شوند، درحالیکه پیوند یونی در حالی ایجاد می‌گردد که الکترون‌ها کاملا در انحصار آنیون قرار می‌گیرند. بجز در موارد محدودی از حالتهای خیلی نادر، هیچکدام از این توصیف‌ها کاملا دقیق نیست. در بیشتر موارد پیوندهای کووالانسی، الکترون‌ها بطور نامساوی به اشتراک گذارده میشوند، بطوریکه زمان بیشتری را صرف گردش بدور اتم‌های با بار الکتریکی منفی‌تر می‌کنند که منجر به ایجاد پیوند کووالانسی با بعضی از خواص یونی می‌گردد.

بطور مشابهی، در پیوندهای یونی، الکترون‌ها اغلب در مقاطع کوچکی از زمان بدور اتم با بار الکتریکی مثبت‌تر می‌چرخند که باعث ایجاد بعضی از خواص کووالانسی در پیوند یونی می‌گردد.

 

اتم

اتم - ملكول - ساختار اتم

از مدتها قبل ،انسان مي داند كه تمام مواد از ذرات بنيادي يا عناصر شيميايي ساخته شده اند. از ميان اين مواد،مثلاً مي توان از اكسيژن ،گوگرد ،و آهن نام برد .كوچكترين ذره آهن ،يك اتم آهن و كوچكترين ذره گوگرد ،يك اتم گوگرد ناميده مي شود .
آهن خالص فقط داراي اتمهاي آهن است و گوگرد خالصل نيز فقط اتمهاي گوگرد دارد . اتمها جرمهاي گوناگوني دارند .سبكترين آنها اتم هيدوژن است .
اتمهاي آهن بسيار سنگينتر از هيدروژن و اتمهاي "اورانيم" از اتمهاي آهن سنگينترند ،يعني جرمشان بيشتر ايت .واژه اتم ،از بان يوناني گرفته شده و معناي آن در واقع "ناكسستني" يا "تقسيم ناپذير" است .
امروزه ما مي دانيم كه امها را هم مي توان به اجزاء كوچكتر تقسيم كرد.ولي به هر حال ،اگر مثلاً يك اتم آهن را درهم بشكنيم ،اجزاء شكسته شده ،و ديگر آهن نسيتند و خصوصيات آهن را ندارند به اين دليل است كه در بسياري از كتابهاي شيمي تعريف زير در باره واژه "اتم" آورده شده است :
"يك اتم كوچكترين سنگ بناي يك عنصرشيميايي است كه كليه خصوصيات ويژه آن عنصر را دارا بوده و در صورت تقسيم آن به اجزاء كوچكتر ،اين خصوصيات را از دست خواهد داد ".
اتمها در مقايسه با كليه چيزهايي كه ما در زندگي معمولي خود با آنها برخورد مي كنيم ،خيلي خيلي كوچك هستند .قطر يك اتم تقريباً سانتيمتر يا 8 - 10×1 سانتيمتراست . با ذكر يك مثال مي توان پي برد كه اتمها چقدر كوچك هستند :
برروي كره زمين تقريباً 5 ميليارد نفر زندگي مي كنند. اگر هر نفر را يك اتم حساب كنيم و با اين اتمها يك زنجير بسازيم طول اين زنجير به زحمت 50 سانتيمتر خواهد شد .
مولكول چيست؟ اتمها مي توانند براي ايجاد ذرات بزرگنر با يكديگر پيوند پيدا كنند و به اصطلاح "مولكولها " را تشكيل دهند.به عنوان مثال ،دو اتم اكسيژن با يكديگر تشكيل يك مولكول اكسيژن را مي دهند. در طبيعت اغلب اوقات اتفاق مي افتد كه امهاي عناصر مختلف به صورت مولكول با يكديگر اتحاد مي يابند .
يكي از معروفترين اين اتحادها مولكول آب است . كه ازيك اتم اكسيژن و دو اتم هيدوژن تشكيل شده است . يك مولكول آمونياك ،يك اتم نيتروژن وسه اتم هيدوژن دارد .
آب و آمونياك برخلاف اكسيژن و كربن عناصر شيميايي نيستند بلكه تركيبات شيميايي از عناصر متقاوت هستند .كوچكترين ذره چنين تركيبي مولكول ناميده مي شود .چنانچه يك مولكول آب را تجزيه كنيم خصوصيات آب از دست مي رود و فقط ذرات تشكيل دهنده آن يعني هيدروژن و اكسيژن باقي مي مانند كه خصوصياتي كاملاً متفاوت با آب دراند .
مولكولهانيز مثل اتمها به طرز غيرقابل تصوري كوچك هستند دريك ليوان ـآب معمولي تقريباً 6000000000000000000000000 يا 24 10×6 مولكول آب وجود دارد . اگر اين لوان آب را به ميزان مساوي بر روي تمام اقيانوسها و درياهاي كره زمين پخش كنيم درهر ليتر از آب درياها ،چندين هزار مولكول از آب ليوان وجود خواهد داشت .
ساختار اتم چيست ؟ تقريباً 75سال پيش "ارنست رادر فورد " در انگلستان مطلبي را كشف كرد كه فيزيك اتمي جديد را نبيان گذارد . اما اكنون به اين مطلب مي پردازيم .اين فيزيكدان بريتانيايي يك ورق نازك طلايي را مورد اصابت ذرات آلفا قرار داد تا در ون اتمها را شناسايي كند .
اگر مواد در يك چنين ورق فلزي بطور متناسب و يكنواخت پخش بودند ذرات آلفا درهمان مسير پرواز خود به حركت ادامه مي دادند،اگر چه در اين حالت كمي از سرعت ذرات آلفا كاسته مي شد. تمام "ذرات آلفا" تقريباً به همين شكل رفتار كردند .البته تعداد كمي نيز كاملاً از مسير خود منحرف شدند درست مثل اينكه به يك گلوله كوچك اما خيلي سنگين برخورد كرده باشند "رادرفورد " از اين آزمايش چنين نتيجه گيري كرد كه تقريبا تمام جرم اتم طلا در يك هسته بسيار كوچك وناچيز تمركز يافته است .
هسته اتم كشف شده بود.امروز ه ما دقيقاً مي دانيم ساختار اتم چيست ."اتم ماننديك منظومه شمسي كوچك است ". در مركز اتم يك هسته بسيار كوچك قرار دارد كه از نظر الكتريكي داراي با ر مثبت است و تقريباً تمام جرم اتم را تشكيل مي دهد به دور اين هسته ذرات كوچك و بسيار سبكي كه داراي بار الكتريكي منفي هستند يعني الكترونها در حركت هستند.
اتمها ي سنگين تر ين فلزات در وقاع داراي "ساختماني اسفنجي " هستند و تقريبا فقط از فضاي خالي تشكيل شده اند اگر هسته اتم را به برزگي يك گيلاس فرض كنيم ،ساختمان اتم با مدارهاي اكتروني خود تقريبا به بزرگي "كليساي دم " در شهر كلن خواهد بود .
قطر هستهه اتم تقريبا برابر سانتيمتر يا 12- 10سانتيمتر مي باشد به عبارت ديگر 100ميليارد هسته اتم دركنار هم زنجيري به طول يك ميليمترخواهند ساخت .
ساده ترين اتم هيدروژن است . دراين اتم فقط يك الكترون به دور هسته بسيار كوچكي مي گردد . در شرايط عادي اين اكترون فقط پنج ميليارددم سانتيمتر يا 9- 10×5 سانتيمتر از هسته فاصله دارد .اما اين الكترون مي تواند روي مدارهاي دور تري نسيت به هسته نيز قرار گيرد و در اينجاست كه متاسفانه و جه تشابه بين اتم و منظومه شمسي از بين مي رود .
حركت الكترون فقط روي مدارهاي ويژه و معين يا به عبارت ديگر"تراز انرژي " مشخصي امكان پذير مي بادش در حالي كه سياره ها در هر فاصله دلخواهي از خورشيد مي توانند حركت كنند مثلا اگريك الكترون از يك مدار داخلي يا به عبارت ديگراز يكتراز پر انرژي تر به يك مدارداخلي يا يك تراز كم انرژي تر منتقل شود مقدار انرژي به شكل يك ذره يا "كوانت نوري " يا "فوتون" رها مي وشد چون فقط مدارها يا ترازهاي انرژي كاملاً معيني وجود دارد در نتيجه فقط ذره هاي نوري يا انرژي كاملاً معيني نيز منتشر خواهند شد و به عبارت ديگردرنمودار موجي طول موجهاي كاملا معيني پديدار مي شوند كه انسان ار روي آنها مي تواند درتمام كيهان يك انم هيدروژن را باز شناسايي كند.
اين مطلب براي ساير عناصر شيميايي نيزصادق است زير بناي علم "طيف نگاري و طيف شناسي " مي باشد كه به كمك آن مثلا مي توان تشخيص داد چه نوع اتمهايي در آتمسفر خورشيد وجود دارند .

منبع : physicsir.com

فشار خون

فشار خون بالا يکي از شايع ترين بيماري ها در غرب و به نوعي در کل دنياي امروز است. گمان مي رود از هر چهار فرد بالغ يک نفر فشار خون بالاي متوسط و از هر 13 نفر يک نفر فشار خون خيلي بالا دارد. اگرچه بسياري از مردم تصور مي کنند فشار خون بالا، بيماري مهمي نيست، اما در صورت درمان نکردن به عواقب وخيم پزشکي منجر مي شود. تحقيقات نشان داده است ناتواني در درمان فشار خون بالا سبب بروز سکته مي شود. فشار خون بالا همچنين فرد را در معرض خطر ابتلا به آنژين صدري (حملات قلبي)، نارسايي قلبي و آسيب کليوي قرار مي دهد. در افرادي که ديابت (افزايش قند خون) دارند، فشار خون بالا باعث بروز مشکلات چشمي جدي شده که ممکن است به کوري منجر شود. حسب تعريف، فشار خون نيروي وارد شده بر ديواره سرخرگ ها ناشي از تخليه خون از قلب به درون شبکه وسيع سرخرگ ها و سياهرگ ها و ميليون ها مويرگ است. در بدن سالم، ديواره عروق خوني قابليت انعطاف دارد و هيچ مانعي در مسير جريان خون وجود ندارد، به طوري که جريان خون به طور مداوم در سراسر بدن حرکت مي کند و خون اکسيژن دار سرشار از مواد غذايي را به سلول ها مي رساند و مواد زائد و دي اکسيد کربن را از دور خارج مي کند. وقتي ديواره عروق تحت تاثير شرايط نامطلوب قرار مي گيرد، قابليت انعطاف خود را از دست مي دهد و جريان خون دچار مشکل مي شود، در نتيجه قلب مجبور است بيشتر تلاش کند تا خون را به بدن برساند. توجه، مشکل در اينجاست که افزايش فشار خون ممکن است بدون علامت باشد. فکر نکنيد در صورت داشتن فشار خون بالا حتماً بايد سردرد داشت يا دچار خون دماغ شد. مهم است همه بدانند که بايد به طور مرتب فشار خون خود را بررسي کنند تا در صورت افزايش، با استفاده از داروهاي کاهنده فشار خون درمان شود. امروزه با توجه به فهم اثرات سوء فشار خون بالا روي قلب و کليه، درمان اين بيماري بيشتر صورت مي گيرد. اگر مبتلا به فشار خون (هيپرتانسيون) هستيد، بدانيد راه هاي ساده، موثر و منحصر به فردي براي درمان آن وجود دارد. هر قدر فهم ما در خصوص چگونگي و سبک زندگي روي سلامتي زيادتر مي شود، بيماران توانايي بيشتري در خودياري براي درمان فشار خون بالا پيدا مي کنند. نکات ساده يي مانند چه غذاها و نوشيدني هايي بخوريم، سيگار يا قليان نکشيم و چگونه از استرس دوري کنيم، به مقدار زيادي در کنترل فشار خون بالا موثرند. در موارد خفيف بيماري، رعايت معيارهاي ذکرشده باعث پايين آمدن فشار خون بدون نياز به دارو خواهد شد. حتي اگر براي درمان فشار خون بالا (هيپرتانسيون) به دارو نياز داشته باشيد، رعايت موارد فوق الذکر در رابطه با کنترل بيماري به شما کمک کرده و احساس موثر بودن درمان را القا مي کند.

فشار خون چيست

قلب از طريق رگ هاي بزرگي که سرخرگ ناميده مي شوند، خون را به سراسر بدن فرستاده، اکسيژن و مواد غذايي مورد نياز مغز و ديگر سلول هاي بدن را تامين مي کند. فشار خون سرخرگ ها به وسيله ميزان تلاش قلب و سلامتي عروق خوني مشخص مي شود. فشار خون بالا يا هيپرتانسيون زماني رخ مي دهد که اين فشار افزايش يابد.

ميزان طبيعي فشار خون چقدر است

فشار خون طبيعي اغلب متغير است. ميزان فشار خون از فردي به فرد ديگر تغيير کرده و در هر فرد طي روز به طور طبيعي بر اساس کار قلب بالا يا پايين مي رود. با افزايش سن فشار خون به آرامي بالا مي رود. در يک فرد جوان طبيعي، متوسط فشار خون حدود 80/120 است. به طور ايده آل فشار خون بايد زير 85/140 باشد، اگر فشار خون به طور مداوم از اين ميزان بالاتر رفت و مثلاً به 90/160 رسيد، نيازمند درمان است.

آيا فشار خون بالا بيماري است

فشار خون بالا به تنهايي يک ناخوشي نيست. در حقيقت بيشتر افرادي که فشار خون شان بالاست احساس خوبي دارند و فاقد علامت هستند. به هر حال درمان فشار خون بالا مهم است زيرا اگر فشار خون براي يک مدت طولاني بالا بماند به رگ هاي خوني آسيب مي رساند و منجر به بروز مشکلات جدي مانند اختلالات بينايي، تصلب شرايين، حمله قلبي، سکته و نارسايي قلبي و کليوي مي شود.

اندازه گيري فشار خون

- براي گرفتن صحيح فشار خون بازو بايد عريان باشد، لذا در موقع اندازه گيري فشار خون لباس راحتي بپوشيد که آستين آن به راحتي بالا رود.

- قاعدتاً بين بازوي راست و چپ اختلاف فشاري وجود ندارد.

- زماني که بازوبند يا کاف (کيسه قابل باد شدن) فشارسنج را دور بازويتان مي بندند، خود را شل کرده و نفس بکشيد.

- قبل از اندازه گيري فشار خون، چاي، قهوه يا هر نوع نوشابه حاوي کولا ننوشيد.

- يک تا دو ساعت قبل از اندازه گيري فشار خون، سيگار يا مواد حاوي نيکوتين مصرف نکنيد.

شيوه اندازه گيري فشار خون

1- بازوبند يا کافي که دور بازويتان بسته مي شود، توسط معاينه گر باد مي شود و موقتاً جريان خون را قطع مي کند و صداي نبض از طريق گوشي قرار داده شده روي بازويتان شنيده مي شود.

2- وقتي فشار بازوبند به آهستگي کاهش مي يابد، خون جريان پيدا کرده و معاينه گر ضربه يي را مي شنود. اولين صداي شنيده شده را سيستول مي نامند.

3- وقتي که قلب در بين دو ضربه استراحت مي کند، ستون جيوه پايين آمده و صداي جريان خون به وضوح شنيده نمي شود، زماني که صدا کاملاً قطع شد، اندازه دوم يا فشار دياستوليک ثبت مي شود.

قرائت فشار خون

قرائت فشار خون به دو صورت است؛ مي نويسيم 80/120 مي خوانيم «120 روي 80». صورت کسر زماني است که قلب منقبض شده و فشار سيستولي ناميده مي شود و مخرج کسر يعني قلب در حال استراحت است و فشار دياستولي ناميده مي شود.

فشار سيستولي؛ حداکثر فشار عروق خوني، زماني است که قلب منقبض مي شود و خون به داخل سرخرگ ها رانده مي شود. وقتي اولين صداي ضربان قلب شنيده مي شود، فشار سيستولي اندازه گيري مي شود که منعکس کننده کار قلب است و مي تواند وابسته به فعاليت فرد باشد. در يک شخص سالم فشار سيستولي در حالت نرمال بين 120تا140 ميليمتر جيوه است.

فشار دياستولي؛ پايين ترين فشار عروق خوني، زماني است که قلب در حال استراحت است و با خون پر مي شود. در يک شخص سالم فشار دياستول 80 ميليمتر جيوه است. به طور کلي پزشکان ترجيح مي دهند اين فشار بالاتر از 85 نرود، گرچه در بعضي شرايط تا 90 ميليمتر جيوه نيز قابل قبول است.

ترس از پزشک

اضطراب باعث بالا رفتن فشار خون مي شود، بنابراين مهم است که شخص قبل از گرفتن فشار خون آرام باشد. فشار خون بعضي افراد با ديدن پزشک بالا مي رود، که به اين حالت فشار خون «روپوش سفيد» يا «مطبي» گفته مي شود. هنوز علت اين مساله به درستي شناخته نشده است. مشخص شده است بعضي از مردم وقتي به پزشک مراجعه مي کنند از ترس تشخيص نگران کننده، دچار اضطراب شده و اين اضطراب به تنهايي باعث بالا رفتن فشار خون مي شود.

پزشک به دنبال چيست

فشار خون بالا يا هيپرتانسيون به وسيله هر دو فشار سيستولي و دياستولي تشخيص داده مي شود. معمولاً اگر فشار سيستولي بالا رود فشار دياستولي نيز بالا مي رود و بالعکس. اعتقاد بر اين است که بالا رفتن فشار دياستولي مهم تر از بالا رفتن فشار خون دياستولي است، زيرا علامتي از سفتي و تنگي سرخرگ هاي کوچک و متوسط است. هيپرتانسيون به اشکال زير است؛

- فشار سيستولي 140 يا بالاتر

- فشار دياستولي 90 يا بالاتر

- هم فشار سيستولي و هم فشار دياستولي بالا باشند.

کنترل فشار خون در منزل

گاهي اوقات پزشک به خصوص زماني که براي اولين بار براي شما دارو تجويز مي کند، به شما پيشنهاد مي کند فشار خود را در منزل کنترل کنيد تا اطلاعاتي در رابطه با پاسخ به درمان به وي بدهيد. در اين موارد مي توانيد فشار خون تان را روزانه يا حتي چند بار در روز بررسي کنيد.

بايدها و نبايدها؛ اگر تصميم به خريد و استفاده از فشارسنج داريد، به دنبال کسي باشيد که به دقت به شما آموزش دهد و اگر در رابطه با استفاده صحيح از آن شک داريد از پزشک يا فرد مطلعي کمک بخواهيد. بالاخره به ياد داشته باشيد يک بار بالا بودن فشار خون مهم نيست بلکه بالا بودن فشار خون در يک دوره از زمان مهم است. براي به دست آوردن تصوير طولاني مدت از فشار خون تان بايد هر روز در يک زمان مشخص و در شرايط يکسان فشار خون را اندازه گيري کنيد. براي اجتناب از قرائت نادرست فشار خون، زماني را انتخاب کنيد که آرام هستيد. (5 دقيقه استراحت قبل از اندازه گيري مفيد است.)

براي نتيجه گيري بهتر به موارد ذيل توجه کنيد؛

 

- يک زمان به خصوص از روز (خواه صبح يا شب) فشار خون را اندازه بگيريد.

- تا نيم ساعت بعد از مصرف قهوه يا کشيدن سيگار صبر کنيد، زيرا کافئين و نيکوتين به طور موقت فشار خون را بالا مي برند.

- آرام نشسته و چند دقيقه با آرامش نفس بکشيد.

- زماني که فشار خون مي گيريد بازوبند را در سطح قلب قرار دهيد.

تشخيص هيپرتانسيون

چون فشار خون بالا معمولاً بدون علامت است، براي آگاهي از وضعيت فشار خون لازم است به طور منظم بررسي شويد. چون فشار خون با افزايش سن تمايل به بالا رفتن دارد، اين مساله اهميت بيشتري پيدا مي کند. فواصل بررسي براساس سطح سلامتي و نظرات پزشک متفاوت خواهد بود.

چه کساني دچار فشار خون بالا مي شوند

اينکه چرا بعضي از ما بيش از ديگران، فشار خون بالا داريم کاملاً مشخص نشده است، اما عوامل قطعي خطر شناخته شده اند.

نژاد؛ بعضي نژادها مانند سياهپوستان بيشتر از ديگران در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا هستند که ممکن است تا حدودي به روش دفع نمک بدن وابسته باشد.

سن؛ فشار خون به طور ثابت از 20 تا 40 سالگي افزايش مي يابد و بعد از آن تمايل دارد که با سرعت بيشتري بالا رود.

جنس؛ در دهه هاي دوم و سوم زندگي فشار خون زنان مختصري پايين تر از فشار خون مردان است. اما در اثر تغييرات هورموني (به طور مثال در حاملگي يا مصرف قرص هاي ضدبارداري) ممکن است شرايط تغيير کند. همين مورد در زناني که هورمون جايگزين (استروژن) مصرف مي کنند، صحت دارد.

شرح حال خانوادگي؛ اگر يکي از والدين يا هر دو فشار خون بالا داشته باشند، خطر ابتلا به اين بيماري دو برابر مي شود.

وزن اضافي؛ چاقي علامت خطري براي فشار خون بالا است. وزن بالا سبب فشار روي قلب مي شود.

رژيم غذايي؛ يک رژيم پر از چربي و نمک، فاقد کلسيم و منيزيم و فسفر باعث بالا رفتن فشار خون مي شود. از خوردن غذاهاي بسته بندي شده (کنسروي) خودداري کنيد و ميوه و سبزيجات بيشتر بخوريد.

استرس؛ نقشي که اضطراب در به وجود آوردن فشار خون بالا ايفا مي کند، هنوز نامشخص است. به هر حال کساني که فشار خون شان در موقعيت هاي استرس زا بالا مي رود (به اين افراد آتشي مزاج مي گويند) بيشتر در معرض افزايش فشار خون بالا هستند.

سيگار؛ سيگاري ها بيش از افراد غيرسيگاري فشار خون بالا دارند. نيکوتين عروق را تنگ مي کند.

بيماري ها؛ تعدادي از بيماري ها و بسياري از اختلالات هورموني فشار خون بالا ايجاد مي کند. افراد ديابتي به دليل اختلالات طبي بيشتر در معرض خطر ابتلا به سکته و مشکلات قلبي و کليوي قرار دارند. خطر اين عوارض زماني که شخص دچار فشار خون بالا يا هيپرتانسيون است، بيشتر مي شود.

اثرات فشار خون بالا روي بدن

بعضي از پزشکان فشار خون بالا را «قاتل آرام» مي نامند، زيرا به آهستگي و با علائم کم يا بدون علامت به قلب، عروق خوني، کليه و ديگر اعضا آسيب مي رساند. در حقيقت حدود نيمي از افرادي که فشار خون بالا دارند، به طور کامل از آن بي خبرند. گاهي اوقات اگر فشار خون به طور غيرمترقبه بالا رود آن را به صورت سردرد، سرگيجه و تاري ديد تجربه مي کنند. اگر فشار خون بالا باشد پزشک دنبال علائم آسيب به اعضا مي گردد. جست وجوي اين علائم شامل ديدن ته چشم، گوش دادن به قلب براي آشکار کردن نامنظمي ها، بررسي جريان خون در سرخرگ ها و بررسي شکم براي علائمي مثل بزرگي کليه است.

بيماري هاي همراه

چون فشار خون بالا باعث بروز آسيب به قلب و عروق خوني مي شود، در صورت عدم درمان مي تواند سبب بروز مشکلات طبي شده که خيلي از آنها جدي يا بالقوه کشنده هستند. مي توان با بررسي منظم فشار خون و درمان مناسب از برخي از اين بيماري ها اجتناب کرد.

نارسايي قلبي؛ تلاش براي پمپ کردن در مقابل فشار بالاي عروق سبب بروز فشار روي قلب مي شود. اين کار اضافي طي زمان، قلب را بزرگ مي کند. عاقبت، قلب نارسا شده و خون کافي را نمي تواند به بدن برساند. با پيشرفت اين وضعيت علائمي مثل ضعف و خستگي بروز مي کند. بعداً به واسطه بزرگي قلب مايع در ريه ها و پاها جمع شده سبب بروز سرفه، تنگي نفس، تورم ساق و مچ پا مي شود.

نارسايي کليه؛ آسيبي که به ساختمان سرخرگ هاي کليه وارد مي شود، سبب انسداد جريان خون به کليه ها مي شود. در نهايت کارايي و عملکرد کليه تحت تاثير قرار مي گيرد و قادر نخواهد بود کار اصلي خود را که دفع مواد زائد، دارو و الکل است، انجام دهد. در مراحل اوليه علائمي مثل تهوع و کاهش اشتها و خستگي بروز مي کند.

ضعف بينايي؛ فشار خون بالا به عروق چشمي آسيب مي رساند. اين، اولين سرنخ قابل رويتي است که فشار خون بالا روي اندام هاي ديگر ايجاد مي کند. پزشک با معاينه ته چشم، صدمات را تشخيص مي دهد. نهايتاً فشار خون بالا سبب آسيب شبکيه مي شود که مي تواند به تاري ديد يا کوري منجر شود.

سکته مغزي؛ افراد داراي فشار خون بالا تا 7 برابر بيشتر در معرض خطر سکته هستند. تخمين زده مي شود در صورتي که فشار خون بالا درمان شود، مرگ 4 نفر از هر 10 نفري که در اثر سکته مي ميرند، قابل پيشگيري است. سکته (گاهي اوقات حمله مغزي ناميده مي شود) زماني اتفاق مي افتد که جريان خون به مغز (معمولاً به وسيله لخته خون) قطع مي شود. گاهي اوقات سکته به دليل نازکي جدار رگ هاي خوني کوچک ناشي از فشار خون بالا است که سبب پارگي عروق مي شود. در ديگر موارد قسمت مبتلا مي ميرد که به اختلالات تکلم، بينايي و فلج منجر مي شود.

حمله گذراي ايسکمي؛ فشار خون بالا همچنين مي تواند سبب بروز حمله گذراي ايسکمي (TIA) يا سکته گذرا شود که ممکن است به صورت موقتي باعث اختلال بينايي، سرگيجه و تغييرات حسي شود. اگرچه فرد به حالت عادي برمي گردد، ولي در معرض خطر سکته واقعي است. نشانه ها ناگهاني بروز مي کند، اما هميشه بهبود کامل مي يابد.

فراموشي (دمانس)؛ گاهي اوقات يکسري از سکته هاي کوچک که شديد نيست، ولي سبب ضعف ناگهاني و دوبيني شده، به تدريج سبب آسيب به بافت مغز مي شود. اگر به مدت طولاني اين وضعيت ادامه يابد، فرد فراموشکار و گيج مي شود. گاهي اوقات ممکن است با بيماري آلزايمر اشتباه شود. به هرحال در اين وضعيت درمان دارويي مي تواند از بدتر شدن وضعيت جلوگيري کند.

بيماري عروق قلبي؛ اگر سرخرگ تامين کننده خون قلب در نتيجه فشار خون بالا، سخت، غيرقابل ارتجاع، باريک و مسدود شود، خون کافي به قلب نخواهد رسيد. علائم بيماري قلبي شامل درد، احساس فشار يا خفقان در قفسه سينه (آنژين صدري)، سکته قلبي يا مرگ است.

سکته (حمله) قلبي؛ اگر سرخرگ هاي کرونري (تامين کننده خون قلب) باريک شوند، خون کافي به قلب نمي رسد، يا اگر يک سرخرگ به وسيله لخته مسدود شود قسمتي از قلب بدون خون مانده و مي ميرد که به اين حالت سکته (حمله) قلبي گويند.

بيماري عروق محيطي؛ وقتي عروق خون رسان پاها آسيب مي بيند، خون کافي به انگشتان نمي رسد. اين حالت به نوبه خود مي تواند باعث درد ساق ها به خصوص در راه رفتن شود. بيماري عروق محيطي ممکن است سبب زخم پاها و حتي گانگرن (قانقاريا) به دليل نرسيدن خون به پاها شود. زخم پا همچنين به سيگار و ديابت نيز نسبت داده مي شود

كشف مولكول هاي آب در خاك كره ماه

محققان دانشگاه براون ايالت رودايلند امريكا از كشف مولكول هاي آب در نمونه اي از خاك كره ماه كه در ماموريت آپولو به زمين آورده شد خبر دادند.
به گزارش پايگاه اينترنتي خبرگزاري ريانووستي اين محققان در مطالعه اي كه در مجله امريكايي « نيچر » منتشر شد اعلام كردند شن و سنگريزه هايي كه مورد مطالعه قرار گرفتند نتيجه يك فوران آتش نشاني در سه ميليارد سال پيش بودند.
در آن دوران ماه در پي برخورد زمين با يك سياره شبيه به مريخ به تازگي از زمين جدا شده بود.
در زمان برخورد دما به هفت هزار درجه سانتي گراد رسيده است كه اين دما احتمالا همه نشانه هاي هيدروژن و اكسيژن دو عنصري كه در آب يافت مي شوند را از بين برده است .
با اين حال محققان دانشگاه به وجود آب در اعماق خاك ماه معتقدند.
كاوشگر « پروسپكتور » سازمان فضايي امريكا (ناسا) در سال 78 نشانه هايي مشكوك به يخ در ماه كشف كرد اما جامعه علمي بين المللي در مورد صحت اين داده ها ابراز ترديد كرد. به اين علت « البرتوسال » محقق دانشگاه بروان سه سال براي دريافت بودجه لازم براي مطالعه نمونه هاي خاك ماه كه به زمين آورده شدند وقت صرف كرد.
اين دانشمند مولكول هاي آب را ميان ديگر مواد معدني كشف كرد. اگر اين گروه تحقيقاتي در يابد اين نشانه هاي يافت شده منشا زميني دارند اين كشف احتمالا همه تئوري هاي تولد زمين را زير سوال خواهد برد.

ميكروب‌هاي جديد در گرما و اسيد پرورش مي‌يابند

زندگي در چاهك‌ها و شكاف‌هاي بسيار گرم ژرفاي اقيانوس‌ها بسيار سخت به نظر مي‌رسد: فشار‌هاي خردكننده، دماي بالا و جرياني هميشگي از مواد شيميايي اسيدي. اما زندگي در چنين جايي نيز پر رونق و بالنده است. دانشمندان گروهي از باكتري‌ها و ديگر ميكروب‌هاي را پيدا كرده‌اند كه در آبي با دماي 120 درجه‌ي سانتي‌گراد با خوشي زندگي مي‌كنند. با اين همه، در محيطي كه سطح pH آن مي‌تواند به كم‌تر از 3(اسيدي) برسد، دانشمندان هنوز نتوانسته‌اند اين ميكروب‌هاي اسيددوست را كشت دهند.

آنالوييس ريزنبك، زيست‌شناسي از دانشگاه پورتلند و همكارانش، نمونه‌هايي از چند چاهك اقيانوشس از ساحل اقيانوس آرام در آمريكاي جنوبي گردآوري و ميكروبي را جداسازي كردند كه به نظر مي رسد نزديك نهشته‌هاي گوگردي زندگي مي كند. هنگامي كه آن ميكروب را به آزمايشگاه آوردند، زماني كه در محيط اسيدي سرشار از گوگرد جاي گرفت، رشد و نمو كرد. آزمايش‌هاي بيش‌تر نشان داد كه اين آفريدها مي‌توانند در pH بين 3.3 تا 8.5 و دماي بين 77 تا 50 درجه‌ي سانتي‌گرداد دوام بياورند. پژوهشگران نوشته‌اند كه آن‌ها تك تاژك خود را به كار مي‌اندازند و پوشش بيروني خود راكه به "پوشش عروس" مي‌ماند به نمايش مي‌گذارد.

ريزنبك و گروهش نام اين ميكروب را Aciduliprofundum boonei گذاشته‌اند كه به محيط اسيدي مورد پسند ميكروب و نام يكي از پيشگامان پژوهش روي ميكروب‌هاي دسته‌ي Archaea ، ديويد بوني كه به تازگي چشم از جهان فروبست، اشاره دارد. شناسايي اين ميكروب در يك محيط اسيدي و بسيار گرم نشان داد كه زندگي در جاهاي بسيار سخت نيز بالندگي دارد و اين دورنما را روشن‌تر كرد كه زندگي آغازين روي زمين يا در جايي ديگر در كيهان، ممكن است به ميكروبي مانند A.boonei بيش‌تر شباهت داشته باشد تا باكتري‌ها. گزارش اين پژوهش در مجله‌ي نيچر به چاپ رسده است.

منبع:

Biello, David. New Microbe Thrives in Heat and Acid. Scientific American News July 26, 2006

باکتری مغناطیسی

هزار سال پيش از اختراع قطب‌نماي مغناطيسي در سده‌هاي ميانه(قرون وسطي)، چيني‌ها و يونانيان با ويژگي‌هاي مغناطيسي سنگ‌هاي آهن‌ربا آشنا شده بودند. بخش اصلي نخستين قطب‌نما را قطعه‌‌ي درازي از آهن‌رباي طبيعي(سنگ آهن‌ربا) تشكيل مي‌داد. سپس آدمي دريافت كه با مالش دادن يك سوزن آهني به آهن‌‌رباي طبيعي، مي‌توان نوعي آهن‌رباي ساختگي(مصنوعي) به دست آورد و از آن در ساختمان قطب‌نما بهره گرفت.

در سال 1600 ميلادي، ويليام گيلبرت از ويژگي‌هاي مغناطيسي زمين سخن به ميان آورد. پيش از آن، رابرت ناتمن، قطب‌نماساز انگليسي، دريافته بود كه اگر يك سوزن آهن‌ربا شده را با نخ آويزان كند، سوزن در راستاي شمال و جنوب آرايش مي‌يابد. البته، وضع قرارگيري آن افقي نيست، بلكه آن انتهاي سوزن كه به سوي شمال قرار مي‌گيرد، به سوي پايين گرايش دارد. براي مثال، در لندن (جايي كه گيلبرت كار مي‌كرد) انحراف سوزن از حالت افقي نزديك 70 درجه است. گيلبرت اين انحراف را ناشي از تاثير ويژگي‌هاي مغناطيسي زمين مي دانست. او باور داشت كه زمين همانند يك‌ آهن‌رباي كروي است و ميدان مغناطيسي آن در استوا، حالت افقي و در قطب‌ها، حالت عمودي دارد.

امروزه مي‌دانيم اين ميدان بين قطب و استوا داراي زايه‌ي انحرافي است كه با افزايش عرض جغرافيايي، افزايش مي‌يابد. بنابراين، آن انتهاي سوزن آهن‌ربا شده كه به سوي شمال قرار مي ‌ گيرد، در نيم‌كره شمالي به سوي شمال و پايين، در استوا به سوي شمال و به حالت افقي و در نيم‌كره‌ي جنوبي به سوي شمال و بالا آرايش مي‌يابد. در مورد آن انتهاي سوزن كه به سوي جنوب قرا ر مي ‌ گيرد، وضعيت واژگون است.

تا سال‌هاي اخير، آدمي خود را تنها جانداري مي‌دانست كه براي جهت‌يابي از مغناطيس بهره مي‌گيرد. اما در چند سال گذشته، ذره‌هاي آهن‌ربا در جاندارن گوناگوني كشف شده است. باكتري‌ها، نرم تنان دريايي، زنبورهاي عسل، پراونه ها، كبوترهاي خانگي و دلفين‌ها، از جاندراني هستند كه پيش از روشن شدن ويژگي‌هاي مغناطيس براي آدمي، از اين پديده بهره مي‌گرفته‌اند. از ميان اين جانداران، به جريان كشف و مطالعه‌ي باكتري‌هاي مغناطيسي مي‌پردازيم.

كشف باكتري‌هاي مغناطيسي

در سال 1975 ميلادي، بلك مور در جريان مطالعه‌ي ميكروسكوپي باكتري‌هايي كه به طور معمول در گل و لاي باتلاق‌هاي آب شور يافت مي شوند، مشاهده كرد كه آن‌ها همواره در يك سوي ميدان ديد شنا مي كنند. آيا اين باكتري‌ها در پاسخ به جهت نور چنين رفتاري نشان مي‌دهند؟ او براي آزمون اين فرضيه، ميكروسكوپ را با جعبه‌اي پوشاند و جهت قرار گيري آن را تغيير داد. حتي آن را به اتاق ديگري جابه‌جا كرد. در همه‌ي اين وضعيت‌ها، جهت حركت باكتري‌ها تغييري نيافت.

بررسي‌هاي بعدي نشان داد كه اين باكتري‌ها پيوسته به سوي شمال شنا مي كنند. بلك مور و همكارانش با استفاده از سيم پيچ ويژه اي، ميدان مغناطيسي قابل تنظيمي را در پيرامون ميكروسكوپ ايجاد كردند. وقتي محور اين سيم پيچ در جهت شمال – جنوب بود، باكتر ها در راستاي شمال – جنوب به سوي شمال شنا مي‌كردند. وقتي جريان الكتريكي جاري در سيم پيچ واژگون شد، باكتري‌ها چرخشي 180 درجه انجام دادند و اين بار در جهت مخالف، يعني به سوي جنوب، شنا كردند.

هر زمان كه جريان واژگون مي‌شد. باكتري ها چرخشي 180 درجه‌اي انجام مي‌دادند و در جهت ميدان به كار رفته شنا مي‌كردند. اين باكتري‌ها حتي پس از مرگ، با وجود اين كه توان شنا كردن نداشتند، باز هم در ميدان مغناطيسي آرايش ثابتي مي‌گرفتند و با واژگون شدن جريان، 180 درجه مي چرخيدند. خلاصه، اين باكتري‌ها آهن رباهاي زنده اي هستند كه به طور طبيعي تحت تاثير ميدان مغناطيسي زمين قرار مي‌گيرند و با به كار گيري يك ميدان مغناطيسي نيرومند‌تر مي‌توان بر جهت حركت آن‌ها تاثير گذاشت.

زير ميكروسكوپ الكتروني

در رسوب‌هاي برداشت شده از باتلاق‌ها، تالاب‌ها و گنداب‌ها، تراكم باكتري‌هاي مغناطيسي به طور معمول بين 100 تا 1000 سلول در هر ميلي ليتر است. وقتي اين رسوب‌ها در آزمايشگاه درون ظرف‌هاي شيشه‌اي نگهداري مي‌شوند، تراكم آن‌ها طي چند هفته به 000/100 تا 000/000/1 سلول در هر ميلي‌ليتر مي‌رسد. اين جمعيت انبوه بدون دريافت مواد غذايي تا دوسال مي‌ماند. در ميان آن‌ها، باكتري‌هاي كروي، ميله‌اي و مارپيچي با ويژگي‌هاي ريختي گوناگون ديده مي‌شود.

اين باكتري‌ها هم در رسوب‌هاي آب‌هاي شيرين و هم در رسوب‌هاي دريايي يافت شده‌اند. يكي از آن‌ها، باكتري مارپيچي به نام Aquaspirillum magnetotacticum است كه در آب‌هاي شيرين يافت مي‌شود. اين باكتري بر خلاف بسياري از باكتري‌هاي مغناطيسي، در هر دو انتهاي خود تاژك دارد و مي‌تواند به جلو يا عقب شنا كند. در بررسي ساختمان دروني اين باكتري با استفاده از ميكروسكوپ الكتروني، مشخص شد كه حدود 20 ذره‌ي مكعبي يا هشت وجهي زنجيره‌وار در راستاي محور طولي سلول آرايش يافته‌اند. اين ذره‌ها در سيتوپلاسم همه‌ي باكتري‌هاي مغناطيسي كه بررسي شده‌اند، ديده مي‌شود.

ذره‌هاي مكعبي، كه اكسيد آهن‌رباي آهن هستند، بيش‌تر در قالب يك يا دو زنجيره آرايش يافته‌اند و شكل و اندازه يك‌دستي دارند. هر ذره را غشايي در بر مي‌گيرد كه همواره در نزديكي غشاي سيتوپلاسمي قرار دارد و ممكن است به آن متصل باشد. چنين به نظر مي رسد كه غشاي در بر گيرنده‌ي ذره‌ها باعث تثبيت جايگاه آن‌ها در سلول مي‌شود. مجموعه ذره ها و غشاي در بر گيرنده‌ي آن‌ها را مگنتوزوم مي‌نامند.

نقش زيستي مگنتوزوم

اگر به محيط كشت A. magnetotactium آهن افزوده شود (به شكل يك تركيب آلي محلول با غلظت يك يا دو ميلي‌گرم در هر ليتر، زيرا آهن معدني در آب به اكسيد نامحلولي دگرگونه مي‌شود كه جذب آهن را براي جاندار دشوار مي سازد) باكتري ها رشد مي كنند، مگنتوزوم مي‌سازند و در تاثير ميدان مغناطيسي قرار مي‌گيرند. اگر آن‌ها به محيطي فقير از نظر آهن(كم تر از نيم ميلي‌گرم در هر ليتر) جابه‌جا شوند، رشد خواهند كرد، اما مگنتوزوم نمي‌سازند و در تاثير ميدان مغناطيسي قرار نمي‌گيرند. اين آزمايش نشان مي دهد كه اين باكتري‌ها فعالانه در ساختن آهن‌رباهاي ميكروسكوپي خود شركت مي كنند.

آيا هزينه كردن انرژي براي ساختن آهن‌ربا براي باكتري پيامد سودمندي نيز دارد؟ همان‌طور كه گفته شد ميدان مغناطيسي زمين، در نيم‌كره‌ي شمالي به سوي شمال و پايين و در نيم‌كره‌ي جنوبي به سوي شمال و بالا گرايش دارد. با دور شدن از استوا و نزديك شدن به قطب‌ها، انحراف آن از حالت افقي افزايش مي‌يابد. به دليل انحراف ميدان مغناطيسي، در نيم‌كره‌ي شمالي باكتري‌هاي شمال‌جو، به سوي پايين و باكتري‌هاي جنوب‌جو به سمت بالا شنا مي‌كنند.

اما در نيم كره‌ي شمالي، بيش‌تر باكتري‌هاي مغناطيسي، شمال‌جو هستند. از اين رو، اين باكتري‌ها بيش‌تر در گل و لاي و رسوب‌هاي كف آبگيرها يافت مي‌شوند. اين باكتري‌هاي كف‌زي، بي‌هوازي هستند يا درمحيط‌هايي كه غلظت اكسيژن اندك است، بهتر رشد مي‌كنند. گرايش به شنا كردن به سوي پايين براي باكتري‌ها نوعي برتري به مشار مي‌آيد، زيرا به آن‌ها كمك مي‌كند كه از پيامدهاي زهرآگيني غلظت بالاي اكسيژن در سطح آب درامان بمانند.

بر اساس اين فرضيه، مي‌توان انتظار داشت كه باكتري‌هاي مغناطيسي در نيم‌كره‌ي جنوبي بيش‌تر از نوع جنوب‌جو باشند و بنابراين به سوي پايين شنا مي‌كنند و در رسوب‌ها و دور از آب‌هاي سطحي به سر مي‌برند. بررسي‌هاي انجام شده در نيوزلند، درستي اين فرضيه را نشان داد. هم‌چنين، بررسي‌هاي انجام شده در مورد رسوب‌هاي به دست آمده از بخش‌هاي استوايي، از وجود باكتري‌هاي مغناطيسي در آن‌ها خبر داد كه در راستاي افق آرايش مي‌يابند و جمعيت باكتري‌هاي جنوب‌جو و شمال‌جو در آن‌ها يكسان است. جابه‌جايي در راستاي افق، باكتري‌ها را از انحراف خطرناك به سمت محيط پراكسيژن و زهرآگين سطح آب در امان نگه مي‌دارد.

آهن‌رباي مريخي

در سال 1996 ميلادي، ديويد مكاي و همكارانش بر اساس بررسي‌هايي كه انجام داده بودند، نظريه‌اي را مبني بر وجود نوعي زندگي ابتدايي در سياره‌ي مريخ پيشنهاد كردند. از آن زمان تاكنون شواهدي مبني بر رد يا تاييد اين نظريه‌ي عرضه شده است. به تازگي پژوهشگران در يكي از شهاب‌سنگ‌هاي مريخي، بلورهاي آهن‌ربايي پيدا كرده‌اند كه به بلورهاي باكتري‌هاي مغناطيسي شباهت زيادي دارند. اين شهاب‌سنگ كه حدود 5/4 ميليارد سال قدمت دراد، در قطب جنوب پيدا شده است.

دانشمندان بر اين باورند كه اين شهاب‌سنگ عضوي از يك مجموعه 16 عددي از شهاب‌سنگ‌هاي مريخي است كه نزديك 13 هزار سال پيش در يخ‌هاي قطب مدفون شده‌اند. بلورهاي آهن‌رباي موجود در اين شهاب‌سنگ كه ALH84001 نام گرفته است، در كربنات‌هايي با قدمت 9/3 ميليارد سال پيدا شده‌اند. بررسي‌ها نشان داده است كه اين كربنات‌ها در سطح مريخ تشكيل شده‌اند. بنابراين، به نظر مي‌رسد كه بلورهاي آهن‌ربا نيز در سطح مريخ شكل گرفته‌اند.

اين بلورها كه از شهاب سنگ استخراج شده و با ميكروسكوپ الكتروني مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، بسيار ريزند و شكل هندسي بسيار منظم و خلوص بسيار بالايي دارند. بسيار دور به نظر مي‌رسد كه چنين بلورهاي طي فرايندهاي نازيستي توليد شده باشند، زيرا آهن‌ربايي كه در فرايندهاي نازيستي شكل مي گيرد، خلوص بالايي ندارد و در شكل هندسي آن نيز نظم چشم‌گيري ديده نمي‌شود. بنابراين، به نظر مي‌رسد كه اين بلورها نشانه‌هاي نوعي زندگي ابتدايي در سياره‌ي مريخ باشند.

بررسي‌هاي گسترده پژوهشگران اين احتمال را كه بلورهاي آهن‌ربا ممكن است در اثر آلودگي‌هاي زميني وارد شهاب‌سنگ‌هاي مريخي شده باشند، رد كرده است. ايمر فريدمن، كه مقاله‌اي در همين زمينه در مجله‌ي PNAS به چاپ رسانده‌ است، مي‌گويد:" بلورها درون رسوب‌هاي كربناتي جاي گرفته‌اند و خود اين رسوب‌ها نيز درون گويچه‌هاي شيشه‌اي جاي دارند. از اين رو، به نظر نمي‌رسد اين باكتري‌ها توانسته باشند وارد اين صخره بشوند." هم‌چنين او در مقاله‌ي خود ادعا كرده است كه دانه هاي آهن‌رباي شهاب‌سنگ مريخي همانند دانه‌هاي مرواريد در يك زنجيره آرايش يافته اند.

با اين همه، هر چند به گمان برخي شايد باكتري‌هاي مغناطيسي از جمله نخستين ساكنان سياره‌ي سرخ بوده‌اند، بيش‌تر دانشمندان بر اين باورند شواهدي كه از اين شهاب‌سنگ به دست آمده‌اند، قانع كننده نيستند. به نظر مي‌رسد بگومگوهايي كه پيرامون زندگي در كره‌ي مريخ وجود دارد، تنها زماني به سرانجام خواهد رسيد كه نمونه‌هايي از خود سياره، به‌ويژه از بستر رودخانه‌ها و درياچه‌هاي خشك شده‌ي آن، گردآوري شود.

كلام آخر

بلورهاي آهن‌رباي باكتري‌هاي مغناطيسي خلوص و ظرافت بالايي دارند. به كمك روش‌هاي مهندسي ژنتيك مي‌توان مقدار زيادي از اين بلورها توليد كرد. اين آهن‌رباهاي ظريف صنعت الكترونيك را متحول مي سازند.

منبع:

1.R. P. Blakemore, R. B. Frankel, Magnetic Navigation in Bacteria. Scientific American 245, Vol. 6, 58-65 (1981).

2. Science Daily Magazine, Feb 2001

3. NASA Jonson Space Center, Feb 2001

4. New Scientist,19 May 2001

سایت های مفید برای آزمایشگاه شیمی

سایت های مرتبط با آزمایشگاه شیمی

 

نام سایت	آدرس سایت
دسترسی به اطلاعات 230 مجله و 25 مبحث شیمی شیمیایی	http://www.chemweb.com
اطلاعات جدید در مورد جدول تناوبی	http://www.apsidium.com
دارای اخبار و مجلات جالب  جدید در زمینه شیمی	http://www.acdlabs.com
آمریکا جامعه شمیدان ها	http://www.acs.org
مواد اولیه جامعه آزمایشگاهی اروپا	http://www.astm.org
در زمینه مواد ضدعفونی بیوشیمیایی	http://www.chemreg.com
بیوشیمی سازمان شیمی	http://www.calpoly.com
سایت جدید جامعه شیمی(دارای منابع و مجلات مفید)	http://www.chemsoc.org
اطلاعات دارای سایت تحقیقاتی مورد شیمی	http://www.cas.org
تجزیه و مقالات در این شیمی زمینه	http://www.citac.org
تیتر های مربوط خبری مربوط به شیمی	http://www.cnionline.com
پاسخ به سوالات در زمینه مختلف شیمی	http://www.cefic.be
مجله فعال در زمینه شیمی و اتمسفری فیزیک	http://www.copernicus.org
اطلاعات در مورد نرم افزار های شیمی	http://www.ddbst.de
جامعه الکترو شیمی	http://www.electrochem.org
در زمینه آنالیز مواد ضد عفونی کننده و حشره کشها	http://www.emalab.com
قرصها، آنالیتیک برای روشهای شربتها، کپسول و ایروسل	http://www.kabslab.com
منابع اطلاعاتی در زمینه آلی	http://www.organicworldwide.net
منبع اطلاعاتی نفت صنعت	http://www.oilonline.com
تامین کننده اطلاعات در زمینه شیمی	http://www.prous.com
اطلاعات در مورد حلالها	http://www.solvdb.ncms.org
دارای مطالب علمی یکی از معتبرترین شرکتهای شیمیایی	http://www.shell.com
اکتشاف پلاتین و اطلاعات مفید در این زمینه	http://www.rimfire.com.au

نانو برای در مان سرطان

محققان دانشگاه واشنگتن با استفاده از نانو فناوري درصددند تا دوز مصرفي داروهاي ضد سرطان را كاهش دهند. آن ها با استفاده از نانو ذرات روكش شده با دارو، ابزاري قوي جهت دارو رساني به تومورها در خرگوش ابداع كرده اند.

بسياري از داروهاي شيمي درماني داراي عوارض گسترده اي مي باشند. روش ابداعي اين محققان باعث كاهش چشمگير عوارض اين داروها ميشود و در عين حال اثر بخشي داروها را افزايش مي دهد.

نانوذرات ابداعي مهره هاي بسيار ريزي از ماده اي روغني و بي اثر مي‌باشند كه مي توان آن را با بسياري از تركيبات روكش كرد. اين ماده پرفلوروكربن است كه عمدتاً در ساخت خون مصنوعي كاربرد دارد.

در مطالعه اين افراد، كاهش چشمگير حجم تومور در خرگوشها كه بعد از استفاده از نانو ذرات روكش شده با فوماگيلين كه يك سم با منشاء قارچي است گزارش گرديده است.

مطالعات باليني در انسان نشان داده است كه فوماگيلين در تركيب با ساير داروهاي ضد سرطان دارويي موثر جهت درمان اين بيماري مي باشد. علاوه بر فوماگيلين، در سطوح نانو ذرات ملكولهايي نيز قرار داده شده است كه به پروتئين هاي سلولهاي عروقي در حال رشد متصل مي گردند. اين نانو ذرات به سلولهاي در حال تكثير متصل شده و داروي خود را به درون سلولهاي سرطاني رها مي سازند.

مطالعات انساني نشان داده است كه فوماگيلين عوارض عصبي بصورت سميت عصبي در دوزهاي مرسوم و لازم جهت درمان سرطان بروز مي دهد. اما نانوذرات فوماگيلين در دوزهاي بسيار كم موثر بوده‌اند چراكه آنها درون تومورهايي كه عروق جديد مي سازند تجمع مي يابند.

خرگوشهايي كه نانو ذرات فوماگيلين دريافت مي كردند هيچگونه عارضه اي نشان ندادند.

نتايج اين مطالعه در مجله FASEB Journal منتشر شده است

دارویی برای بیماری ایدز

يك شركت دارويي مدعي توليد داروهاي ضد ويروس ايدز شد كه اثرات قابل توجهي در مطالعات حيواني از خود نشان داده‌اند.

اين مطالعات در يك آزمايشگاه با سطح زيست امنيتي سه در بوستون صورت گرفته است.

به گفته يكي از محققان نتايج آزمايشات صورت گرفته بر روي موش‌هاي كوچك كارايي داروي Hivcide-I به عنوان يك داروي ضد ويروس ايدز جديد نشان داده است.

وي افزود: طي چند هفته آينده اطلاعات بيشتري در اين زمينه ارائه مي‌شود.

محققان در حال برنامه ريزي جهت اجراي يك برنامه مطالعاتي ضد ايدز در يكي از مراكز بزرگ تحقيقاتي دولتي آمريكا مي‌باشند. علاوه ‌بر آن، آنها درصددند كه اثرات اين داروها را بر روي نمونه‌هاي حيواني حاوي ويروس آنفلوانزاي پرندگان نيز ارزيابي كنند. مطالعاتي نيز در خصوص ارزيابي اثر اين داروها بر روي ويروس خطرناك ابولا در حال انجام است.

به گزارش ايسنا از ستاد ويژه توسعه فن‌آوري نانو، اين شركت در حال حاضر از فرم‌هاي تزريقي داروها در مطالعات خود استفاده مي كند اما در آينده قصد دارد كه بر چسب‌هاي جلدي طولاني اثر ضد ايدز بسازد و از اين رو سطح تحمل بيماران و پذيرش دارو توسط آنها افزايش خواهد يافت.

شركت NanoViricides يك شركت در حال توسعه است كه در زمينه توسعه داروهاي ضد ويروس فعاليت دارد.

نسل جديد داروهاي ضد ويروس اين شركت به‌ گونه‌اي طراحي شده اند تا بتوانند به طور اختصاصي به ويروس‌هاي داراي پوشش حمله كرده و آن ها را خنثي كنند.

اين شركت در حال ساخت داروهايي عليه ويروس‌هاي آنفلوانزاي پرندگان، آنفلوانزاي فصلي، ايدز، هپاتيت C، هاري و ابولا است

منبع:سلامت نیوز

شناخت سلول‌هاي سرطاني متاستاتيك با نانوذرات اكسيد آهن

يك گروه تحقيقاتي از دانشگاه هاروارد نشان دادند كه نانوذرات اكسيد آهن مي توانند متاستازهاي غدد لنفاوي را به طور اختصاصي و با حساسيت بالا در سرطان كليه، شناسايي كنند.

پايگاه اينترنتي فناوري نانو روز دوشنبه در گزارشي اعلام كرد، اگر غدد لنفاوي حاوي سلول‌هاي سرطاني متاستاتيك باشد، نانوذرات آهن در آنها جمع مي شوند، پس مي‌توانند در تشخيص گسترش متاستاز سرطان پروستات مفيد باشند.

بر اساس اين گزارش، در اين مطالعه اكسيد آهن با روكش دكستران براي ‪ ۹‬مريض با تومور كليه ، تجويز و ثابت شد كه اين ذرات به طور مشخص توانايي شناسايي متاستازهاي غدد لنفاوي و تفكيك آنها از ضايعات خوش خيم را با ‪MRI‬ دارند.

اين اطلاعات با استفاده از روش‌هاي قديمي تشخيص امراض بافتي تاييد شده است . بر اساس اين گزارش ، ادامه تحقيقات، محققان را به اين نتيجه رساند كه استفاده از نانوذرات اكسيد آهن به عنوان يك روش غير تهاجمي براي شناخت بيماري‌هاي متاستاتيك، نيازمند كارآزمايي‌هاي باليني بزرگ تري در آينده خواهد بود.

دروس رشته ی شیمی محض

رشته شيمي (شيمي محض )

	دروس اصلی
شيمي آلي 1 - آزمايشگاه شيمي آلي 1 - شيمي آلي 2 - آزمايشگاه شيمي آلي 2 - شيمي آلي 3 - شيمي تجزيه 1 - آزمايشگاه شيمي تجزيه 1 - شيمي تجزيه 2 - آزمايشگاه شيمي تجزيه 2 - شيمي تجزيه دستگاهي - آزمايشگاه شيمي تجزيه دستگاهي - شيمي فيزيک 1 - آزمايشگاه شيمي فيزيک 1 - شيمي فيزيک 2 - آزمايشگاه شيمي فيزيک 2 - شيمي معدني 1 - آزمايشگاه شيمي معدني 1 - شيمي معدني 2 - آزمايشگاه شيمي معدني 2 - زبان تخصصي شيمي -

	دروس اختصاصی
معادلات ديفرانسيل - کاربرد طيف سنجي در شيمي آلي - جدا سازي و شناسائي ترکيبات آلي - مباني کامپيوتر و برنامه نويسي - روش استفاده از متون علمي شيمي - اصول صنايع شيميايي - شيمي آلي فلزي - مباني شيمي کوانتومي - کارگاه يا شيشه گري - گرافيک و نقشه خواني - شيمي فيزيک آلي - طيف سنج مولکولي - آزمايشگاه شيمي تجزيه 1 تکميلي - بررسي متون شيمي دبيرستاني

	دروس عمومی
رياضي عمومي 1 - رياضي عمومي 2 - فيزيک پايه 1 - فيزيک پايه 2 - آزمايشگاه فيزيک پايه 1 - آزمايشگاه فيزيک پايه 2 - شيمي عمومي 1 - شيمي عمومي 2 - آزمايشگاه شيمي عمومي 1 - آزمايشگاه شيمي عمومي 2 -

	دروس اختیاری
شيمي دارويي - شيمي سطح به حالت جامد - نظريه گروه در شيمي - تجزيه نمونه هاي حقيقي - شيمي محيط زيست - سنتز مواد آلي - آزمايشگاه سنتز مواد آلي - آناليز عددي - شيمي هسته اي - تمرين پژوهش - سمينار موضوع روز - اصول بيوشيمي - عمليات بيوشيمي - آزمايشگاه تجزيه نمونه هاي حقيقي

خلاصه ی سمینار خانم همایون

مطالب زیراز سمینار۱ دکتری سرکار خانم زهرا همایون دانشجوی دکتری  رشته شیمی گرایش شیمی فیزیک دانشگاه شیراز میباشد که استاد راهنمای این سمینار را دکتر موسوی پور دانشیار شیمی فیزیک بخش شیمی دانشگاه شیراز بر عهده داشتند.

طرح آروماتیک چهارم بعنوان بزرگترین مجتمع پترو شیمیایی تولید آروماتیک جهان از جمله طرحهای استراژتیک شرکت ملی صنایع پترو شیمی ایران است که در عسلویه و در منطقه ویژه انرژی پارس واقع در حاشیه خلیج فارس احداث خواهد شد.

خوراک این طرح از میعانات گازی منطقه پارس جنوبی و بنزین پیرولیز طرح الفین دهم تامین میگردد.محصولات اصلی این مجتمع شامل تولید سالانه ۷۵۰ هزار تن پارازیلین ۴۳۰ هزار تن بنزن و۱۰۰ هزارتن ارتوزایلین بوده و بعنوان ماده اولیه واحدهای lab,pa/dop,dmt.pet/pta جهت تولید الیاف مصنوعی وشوینده ها پلاستیک ها ونرم کننده هاوحلالها مورد استفاده قرار میگیرد.محصولات جانبی این مجتمع شامل گاز مایع (LPG)و برش پنتان وهیدرو کربن های سبک و سنگین آروماتیک های سنگین و رافینیت به مقدار ۱۹/۳ میلیون تن در سال است.

                                  

میعانات گازی ورودی به مجتمع پس از عبور از واحد اماده سازی خوراک و جدا شدن هیدرو کر بن های سبک و سنگین وارد واحد هیدرو تریتر شده و ترکیبات نیتروژنه و گوگردی آن جدا سازی میشود.سپس محصول واحد هیدروتریتر به واحد ریفرمر ارسال شده و در مجاورت کاتالیست از نظر آروماتیکی غنی میشود.بنزین پیرولیز طرح الفین دهم نیز پس از عبور از واحد هیدروژناسیون و جداسازی یا تبدیل ترکیبات نیتروژنه وگوگردی و الفینی آن با محصول غنی شده از واحد آروماتیک واحد ریفرمر مخلوط و به واحد استخراج ارسال میگردد.در واحد استخراج آروماتیک های موجود در جریان خوراک بوسیله حلال از هیدروکربن های غیر آروماتیک جدا شده و سپس جهت جداسازی به واحد جداسازی آروماتیک ها ارسال و بنزن و تولوئن آنها جدا شدهو بنزن تولیدی به مخازن محصول ارسال میگردد و تولوئن تولیدی به واحد ترانس آأکیلاسیون ارسال میگردد.مخلوط زایلین تولیدی نیز به واحد جداسازی پارازایلین ارسال و در آن واحد با استفاده از غربال مولکولی پارازیلین آن جداسازی شده و سپس باقی مانده مخلوط زایلین به واحدoctafining ارسال شده و در مجاورت کاتالیست به مخلو طی تعادلی و غنی شده از پارازایلین تبدیل میگردد.مخلوط زایلین غنی شده از پارازایلین سپس وارد واحد جداسازی زایلین شده و پس از جدا سازی از توزایلین آن مجددا به واحد جداسازی پارازایلین جهت جداسازی پارازایلین ارسال میگردد.تولوئن تولیدی و آروماتیک ۹ کربنه پس از ورود به واحد ترانس آلکیلاسیون در مجاورت کاتالیست به بنزن و مخلوط زایلین تبدیل شده و سپس جهت جدا سازی به واحد های مربوطه ارسال میگردد.

(با تشکر از دوست خوبم محمد رضا)

زن از دیدگاه شیمی

اين عنصر کمتر در طبيعت به صورت آزاد يافت مي شود و بيشتر به صورت يک ترکيب با ماده اي چون انيدريد متبلور وسولفات خود بيني در منازل يافت مي گردد.

طرز تهيه:
براي تهيه اين عنصر بايد مقداري اکسيد اسکناس و نيترات کاديلاک هشت ظرفيتي را در يک ويلا مخلوط کرده و پس از مدتي گاز ناز و سولفور عشوه متصاعد مي شود در نتيجه به صورت رسوب در ته ويلا باقي مي ماند.البته از زبان چرب و نرم هم مي توان به صورت کاتاليزور استفاده کرد.

خواص شيميايي:
بعضي از انواع اين ترکيب بسيار زشت و بد قيافه بوده و ميل شديدي براي ترکيب شدن با نيترات پودر و سولفات ماتيک و اکسيد سرمه دارند که پس از ترکيب شدن با اين مواد نسبتا قابل تحمل مي شوند.
بعضي از انواع اين عنصر نيز با خورده شيشيه همراه است و خاصيت شوهر آزاري زيادي دارند.براي خالص کردن اين عنصر کافيست که آن رادر يک سيستم سر بسته مثل اتاق قرار داد و با کربنات کتک و استات فحش مخلوط نمود.

خواص فيزيکي:

از جنس بسيار نرم و حساس مي باشد و به سرعت تحت تاثير محيط و احساسات قرار مي گيرد.اگر مقداري اسيد خشونت و کربنات سوز آور ديگري بنام آيوپاک(هوو) به آن اضافه کنيم فورا ذوب شده و به صورت اشک روان مي گردد و اصلا ميل ترکيب شدن با عنصر مرد را ندارد.اما به محض استفاده از کاتاليزور لبخند آنچنان با اين عنصر ترکيب مي شود که جدا شدني نيست.

تذکر:نوع سخت اين عنصر را با حرارت يک پالتو پوست مي توان نرم کرد.
(انجمن شيميدانهاي رنج کشيده)>>>>دانشگاه شیراز